Parafia rzymsko-katolicka w Gąbinie

Kościół parafialny w Gąbinie po II wojnie światowej

     Miejsca kultu - kościoły, kaplice - są widomymi materialnymi znakami obecności religii w życiu narodu. Stanowią przejaw jego bogactwa duchowego i kulturowego. Struktury Kościoła ulegają zmianom, ale jego budowle sakralne pozostają przez wieki, a jeśli ulegną zniszczeniu, są podnoszone z ruin. Nie zawsze jednak polskie kościoły i kaplice mogły spełniać swą sakralną rolę. Historia pokazuje, jak dla jednych budowle te były symbolem wrogiej kultury, dla innych zaś przejawem wrogiego światopoglądu. Jedni i drudzy nie zdołali jednak usunąć ich z naszej ziemi. Świątynie nadal istnieją i skupiają w swych podwojach coraz to nowe pokolenia Polaków.

Kaplica wybudowana staraniem ks. dziekana Mariana Okólskiego w 1945 roku na fundamentach rozebranego kościoła

     W 1945 r. do zniszczonego i wyludnionego Gąbina oraz wysiedlonych wsi powrócili ich mieszkańcy. Razem z ludnością przybył do ocalałej plebanii nowy proboszcz. Był nim ks. prałat Marian Okólski. Sytuacja, jaką zastał nie była najlepsza. Mimo ocalałej plebanii, nie było w parafii tego, co stanowi o jej jedności - kościoła, który w 1942 r. został rozebrany przez Niemców.
     Na gruzach zniszczonej świątyni, z inicjatywy księdza prałata, jesienią 1945 r. parafianie zbudowali kaplicę, drewniano - murowaną z tzw "pruskiego muru". Prace budowlane trwały trzy miesiące. Została poświęcona i oddana jako miejsce kultu w uroczystość Chrystusa Króla w 1945 r. W rok później ksiądz Okólski z ofiar parafian zakupił dwa dzwony, które w lipcu 1946 r. były konsekrowane. W kaplicy znajdował się drewniany ołtarz z tabernakulum. Do roku 1955 kaplica nie posiadała nagłośnienia, co stanowiło utrudnienie, szczególnie podczas większych uroczystości, gdy wierni z braku miejsc wewnątrz stali na zewnątrz. Dopiero w 1955 r., na zamówienie ks. S. Budczyńskiego, pan Adaniczewski z Warszawy wykonał instalację głośnikową, składającą się z 6 głośników zawieszonych na zewnątrz kaplicy. W miarę możliwości finansowych kaplica była wyposażana w przedmioty kultu i niezbędne elementy wystroju wnętrza. W maju 1958 r. biskup T.P. Zakrzewski docenił wysiłki parafian przy budowaniu świątyni i ofiarował kościołowi w Gąbinie kielich barokowy z XVII wieku oraz rokokową monstrancję z XVIII w. Dary te były własnością Polski przed zagrabieniem ich przez Niemców.
     10 lat służyła kaplica parafii Gąbin, nie wymagając żadnych większych remontów. Dopiero w 1955 r. uszkodzone ściany zasygnalizowały konieczność prac konserwacyjnych. Prace remontowe rozpoczęły się we wrześniu. Już w listopadzie zostały zakończone, a ich efektem były: nowa podmurówka, wyremontowany dach. Poprawiono także instalację elektryczną i założono dwa nowe żyrandole oraz poprawiono wszystkie okna. W grudniu 1955 r. odbył się kolejny etap prac. Tym razem celem było odnowienie prezbiterium. Zadanie powierzono prof. H. Domuratowi z Łodzi Odnowiona i wyremontowana kaplica służyła parafii Gąbin jeszcze przez 7 lat. Być może służyłaby nadal, gdyby była taka potrzeba. Jednakże już od kilku lat trwała budowa nowego, nowoczesnego kościoła i Komisja Odbioru Konstrukcji wydała zezwolenie na rozbiórkę kaplicy. Rozbiórka nastąpiła w lipcu. 1962 r.

Katolicki kościół parafialny w Gąbinie

Nawa główna

Ołtarz w prezbiterium

Kaplica Serca Pana Jezusa

Kaplica Miłosierdzia Bożego

Chrzcielnica

Wnętrze świątyni w Gąbinie

     W 1942 r. Niemcy doprowadzili do rozbiórki murowanego kościoła w Gąbinie. Dlatego po wojnie zaistniała konieczność jego odbudowania. Dzieło to mieli zaplanowane dwaj kolejni proboszczowie: M. Okólski i W. Woźniak. Marzenia parafian urzeczywistnił dopiero ks. Budczyński, rozpoczynając budowę w 1957 r. Wielką pomocą przy budowie służył ks. Budczyńskiemu Komitet Parafialny, który zmienił nazwę na Komitet Budowy Kościoła.
     Projekt wykonał znany architekt - twórca, wielu kościołów w Polsce, prof. Stanisław Marzyński. Budowa wymagała 750 tys. sztuk cegły, którą parafianie produkowali własnymi środkami. Prace budowlane przeprowadzał Komitet Wykonawczy, liczący 15 osób. Kierownikiem budowy był Józef Pawełczuk z Warszawy, a inspektorem nadzoru inż. Stanisław Szatkowski z Gostynina.
     Sezon budowlany 1957 r. zakończył się wzniesieniem bocznych murów i frontu kościoła. Wiosną 1958 r. ponownie rozpoczęła się praca przy budowie kościoła. Wielką pomocą służyli w tych pracach członkowie Spółdzielni Szewskiej z Gąbina.
     We wrześniu wspólnym wysiłkiem mieszkańców dwóch wiosek - Stawu i Zofiówki - były zakładane płyty żelbetonowe na dachu bocznej lewej nawy i gzymsy. Prace zaplanowane na rok 1958 dobiegły końca, a uwieńczeniem ich było założenie dachu na bocznej prawej nawie. W 1959 r. prace żelbetonowo - konstrukcyjne zostały zakończone założeniem dachu nad całą górną nawą. Plan prac budowlanych na rok 1960 skoncentrowany został na budowie wieży i ukończeniu głównej nawy. We wrześniu ukończono budowę wieży, a uroczystości poświęcenia krzyża zakończyły się umieszczeniem go na szczycie wieży. Aktu poświęcenia dokonał biskup Piotr Dudziec. W 1961 r. rozpoczęły się prace przy prezbiterium nowego kościoła. Już w lipcu zaczęły powstawać ściany zakrystii i sal katechetycznych. W pracach dużo pomagały kobiety z Gąbina. W listopadzie nadeszły złe dni dla budowniczych kościoła. Gdy dach nad prezbiterium oszalowano i uzbrojono, nadciągnęły wichury, deszcze i mrozy. Cały dach pokrył się grubą warstwą lodu, który groził niebezpieczeństwem dla całej konstrukcji. Wówczas odbyła się narada ks. proboszcza z kierownictwem i postanowiono rozgrzać szalunek "lut lampami". Wynik był zadowalający. Lód powoli zniknął i można było przystąpić do betonowania. Prace trwały nie tylko w ciągu dnia, ale także w nocy. Zainstalowano dużej mocy żarówki oświetlające dach, co pozwalało budowniczym pracować także w nocy. We wrześniu 1962 r. w prezbiterium wniesiono rusztowania i przystąpiono do nakładania tynków na ściany i gzymsy. Prace przy tynkowaniu stropów głównej nawy trwały dwa miesiące. W ciągu roku 1963 wytynkowano także chór, kruchty, boczne nawy kościoła, a w 1964 r. nałożono tynki w kaplicy przedpogrzebowej. Na przestrzeni lat 1962 - 1963 założono w całym kościele instalację elektryczną. W przeciągu dwóch lat, 1964 -1965, kościół został wyposażony w posadzki wykonane z gryzu marmurowego. Aby nadać kościołowi piękny wygląd, nałożono na ściany zewnętrzną szlachetne tynki i wyfugowano szarą cegłę. W październiku 1971 r. ukończono całą armaturę i piec do centralnego ogrzewania. Wszystkie prace przy budowie kościoła zakończyły się u schyłku 1971 r. Kościół, jeszcze niezupełnie wykończony, był konsekrowany w roku Tysiąclecia Chrztu Polski przez ks. biskupa B. Sikorskiego. W roku 1957 w jednej z sal Pałacu Kultury w Warszawie odbyła się Wystawa Architektury Regionalnej, na której wśród eksponatów znalazła się również makieta kościoła w Gąbinie. Makieta ta została wykonana przez studenta Politechniki Warszawskiej pod kierunkiem prof. H. Marzyńskiego - projektanta kościoła w Gąbinie.

ARCHITEKTURA WNĘTRZA NOWEJ ŚWIĄTYNI

     Kościół w Gąbinie p.w. Najświętszego Serca Jezusowego jest obszerny. Na jego całość składają się trzy nawy. Nawa główna rozwija się w duże przestronne prezbiterium. Dwie nawy boczne kończą się kaplicami. Na dwóch przeciwległych końcach prawej nawy znajduje się Kaplica Matki Bożej Częstochowskiej i Kaplica Miłosierdzia Bożego. W lewej nawie znajduje się Kaplica Serca Pana Jezusa, a także kaplica pogrzebowa. Początkowo wystrój kościoła był skromny. Dopiero z biegiem czasu zmieniał wygląd.
     Wykonany, zgodnie z projektem, ołtarz "soborowy" zajął centralne miejsce w prezbiterium. Był wykonany z białego marmuru. Z takiego samego materiału wykonany jest podest, posiadający schody z czterech stron. Podest wyłożony został dwoma czerwonymi chodnikami. Chodniki podtrzymują metalowe, pozłacane drążki. W 1969 r. prezbiterium wzbogaciło się o ambonę i chrzcielnicę, której przykrycie wykute zostało z grubej, miedzianej blachy. Całość przykrycia od zewnątrz jest srebrzona, a zakończenie w kształcie krzyża - złocone. Wykonawcą tej pokrywy był pan Gąsiorowski z Warszawy. W 1987 r. podczas prac przy wystroju kościoła, inicjowanych przez ks. Welenca, dokonano nowego wystroju ambony przez nałożenie dwóch miedziorytów, przedstawiających czterech Ewangelistów. Do głównej ściany prezbiterium przylega wykonany z dębiny ołtarz wystawienia, wykonany w 1978 r. W 1987 r. dokonano przeróbki ołtarza wystawień. Tabernakulum wykonano z miedzi i złota, a ściana wokół niego została pozłocona. Na nowej ścianie prezbiterium nad ołtarzem wystawienia znajduje się siedmiometrowej długości krzyż z płaskorzeźbą Chrystusa, wykonany w 1977 r. przez artystę rzeźbiarza J. Murgrabiego z Warszawy. W 1987 r. wykonano polichromię figury Chrystusa. Po obydwu stronach krzyża znajduje się sześć płaskorzeźb, wykonanych w miedzi. Płaskorzeźby przedstawiają postacie Świętych: Piotra Apostoła i św. Pawła, św. Jacka Odrowąża i św. Józefata Kuncewicza, św. Wojciecha i Stanisława męczennika, Ojców Kościoła Wschodniego: św. Mikołaja i św. Bazylego, Biczowanie.
     Na dole pod krzyżem wisi płaskorzeźba w miedzi, ukazująca. Wieczerzę Pańską. Wykonawcą wszystkich miedziorytów był J. Murgrabia. Płaskorzeźby i Chrystus ukrzyżowany znajdują się na tle pozłacanej ściany. Złocenie wykonano w 1987 r. na powierzchni około 45 m². Również w 1987 r. ściany prezbiterium zostały wyłożone dębową boazerią. Przy okazji prac nad wystrojem świątyni w 1987 r. wyburzono dwie ściany, odgradzające kaplice od prezbiterium. Dzięki temu prezbiterium zyskało na przestronności i uroku.
     W kaplicach, przylegających do prezbiterium, znajdują się rzeźbione w drewnie ołtarze a w nich obrazy. Po lewej stronie znajduje się Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa. Po prawej stronie znajduje się Ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej. W kościele znajdują się organy 21 - głosowe, zakupione w 1975 r. Były remontowane w 1982 r. W kościele znajdują się ławki dębowe, wykonane staraniem ks. E. Romana. Wystroju kościoła dopełniają zakupione w 1986 r. żyrandole. Tę ciepłą barwę, jaką dają żyrandole, podkreślają podwójne okna w ramach modrzewiowych ze specjalnego szkła walcowanego w kolorze miodowym. Ściany kościoła są wyłożone boazerią. Pracę tę wykonał w 1990 r. stolarz z Sannik, Jacek Jakubowski. W kościele znajduje się 6 konfesjonałów dębowych. Na przestrzeni lat 1962 -1963 założono w całym kościele instalację elektryczną oraz nagłośnieniową.
     Pierwsze prace przy odnawianiu kościoła zostały przeprowadzone już w okresie letnim 1970 przez ks. St. Budczyńskiego. Kolejne remonty przeprowadzono w latach: 1973, 1985, 1987. W 1971 r. założono w kościele centralne ogrzewanie. W 1987 r., podczas prac nad wystrojem, kościół został pomalowany w trzech kolorach: białym, żółtym i złotym. Ta kolorystyka wprowadza do kościoła nastrój ciepła i przytulności.

Źródło informacji: praca magisterska Doroty Matuszewskiej
"Organizacja i formy duszpasterstwa w parafii św. Mikołaja w Gąbinie
w latach 1945 - 1995"
Warszawa - Płock 2000